Μια βιολογική λύση για την ενίσχυση των μελισσών είναι οι ενεργοί μικροοργανισμοί του Ιάπωνα καθηγητή Dr. Teruo Higa. Οι ΕΜ® απέδειξαν την δύναμη τους ενισχύοντας το αμυντικό σύστημα των μελισσών ώστε να μην ασθενούν!
Πριν δύο χρόνια απέκτησα 10 παραφυάδες των τεσσάρων πλαισίων και μπήκα στο στίβο της μελισσοκομίας.
Η γνωριμία με τους ΕΜ® (ενεργούς μικροοργανισμούς) έγινε το 2008 σε σεμινάριο της Κωνσταντίνας Ζαφειροπούλου (emhellas) στην Παλαιόχωρα Χανίων, όπου εκεί οι συμμετέχοντες είδαμε τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της χρήσης τους στα θερμοκήπια του βιοκαλλιεργητή Νίκου Θεοδωράκη. Έτσι λοιπόν ξεκινώντας στην πράξη την μελισσοκομία την άνοιξη του 2010, χρησιμοποίησα τους ΕΜ® εξαρχής και σχεδόν αδιάλειπτα έως σήμερα στην καθημερινή μελισσοκομική πρακτική.
Με τους μικροοργανισμούς παράγονται προϊόντα μεταλλαγής της ύλης, όπως χειλικές ουσίες, αντιβιοτικά, φυσικές ορμόνες, βιταμίνες, ένζυμα, αντιοξειδωτικές ουσίες οι οποίες είναι δυνατόν να απορροφηθούν άμεσα από τα φυτά. Αυτά τα προϊόντα είναι σε θέση να διεγείρουν την ανάπτυξη των φυτών και να αυξήσουν τη φυσική αντίσταση του εδάφους των φυτών και των ζώων, αναστέλλοντας έτσι τις ασθένειες.
Οι λακτοβάκιλοι κατοικούν ως φυσική χλωρίδα στον πρόλοβο των μελισσών, παράγοντας γαλακτικό οξύ, αντιμικροβιακές ουσίες όπως οργανικά οξέα, υπεροξείδιο του υδρογόνου και αντιμικροβιακά πεπτίδια που προστατεύουν τις μέλισσες από διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς. Η αποθηκευμένη γύρη γνωστή ως μελισσόψωμο περιέχει λακτοβάκιλους οι οποίοι συντελούν μάλιστα στην παραγωγή του και μαζί με τα προϊόντα του μεταβολισμού τους που προαναφέραμε μεταφέρονται στις προνύμφες με τις παραμάνες μέλισσες.
Έχει αποδειχτεί με επιστημονικές έρευνες ότι η χλωρίδα αυτή που σταδιακά μέσω της διατροφής δημιουργείται στον πεπτικό σωλήνα της προνύμφης και του όξινου pH που δημιουργεί, μπορεί να δράσει αποτελεσματικά κατά της βλάστησης και του πολλαπλασιασμού των σπορίων του βάκιλου της Αμερικανικής και Ευρωπαϊκής σηψηγονίας (Paenibacillus larvae και Melissococcus pluton), προφυλάσσοντας έτσι το μελίσσι από την μόλυνση.
Η φυσική αυτή χλωρίδα των μελισσών δηλητηριάζεται από την υπέρμετρη χρήση ζαχαρούχων τροφών, καθώς εκτός από το φυσικό νέκταρ και το μέλι, όλα τα σάκχαρα που χρησιμοποιούν οι μελισσοκόμοι ως υποκατάστατα θανατώνουν τους λακτοβάκιλους. Έτσι τα μελίσσια μας αδυνατίζουν χάνοντας ένα σημαντικό σύμμαχο τους στην αντιμετώπιση ασθενειών, καθώς τα οργανικά οξέα των λακτοβάκιλων εμποδίζουν την βλάστηση των σπορογόνων βακτηρίων.
Πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ΕΜ® στη μελισσοκομία;
Οι ΕΜ® περιέχουν επιλεγμένους μικροοργανισμούς, μεταξύ των οποίων μπορεί να περιλαμβάνονται βακτήρια γαλακτικού οξέος.
Οι ΕΜ® μπορούν να χορηγούνται Μέσω της τροφάλλαξης, η τροφή διανέμεται μεταξύ των μελών του σμήνους. Ωστόσο, ο βαθμός επιβίωσης και εγκατάστασης των χορηγούμενων μικροοργανισμών στο πεπτικό σύστημα, καθώς και τα αποτελέσματά τους, εξαρτώνται από τα στελέχη, τη δοσολογία και τις συνθήκες του μελισσιού.
Η παρουσία βακτηρίων γαλακτικού οξέος, οργανικών οξέων και όξινου pH ενδέχεται να επηρεάζει το μικροβιακό περιβάλλον. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το προϊόν έχει αποδεδειγμένη απολυμαντική ή θεραπευτική δράση ούτε ότι εξουδετερώνει συγκεκριμένα παθογόνα ή ανθεκτικά σπόρια.
Οι ΕΜ® δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως μέσο πρόληψης ή θεραπείας της νοζεμίασης, της Αμερικανικής ή της Ευρωπαϊκής σηψηγονίας χωρίς ειδικά επιστημονικά δεδομένα και την αντίστοιχη νόμιμη έγκριση. Σε περίπτωση υποψίας ασθένειας απαιτείται διάγνωση και εφαρμογή των επίσημων κτηνιατρικών και υγειονομικών οδηγιών. Η χρήση τους λειτουργεί μόνο συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά τα εγκεκριμένα μέτρα πρόληψης, απολύμανσης ή αντιμετώπισης ασθενειών.
Πρακτική εφαρμογή στη μελισσοκομία
Με βάση την πολυετή πρακτική εμπειρία μας, εφαρμόζουμε τους ΕΜ® ανά εννέα ημέρες με ψεκασμό απευθείας στα πλαίσια, ενώ οι μέλισσες βρίσκονται επάνω σε αυτά. Το προϊόν χρησιμοποιείται αυτούσιο ή αραιωμένο με νερό σε αναλογία 1:10, ανάλογα με τις συνθήκες και τον σκοπό της εφαρμογής.
Κατά την εφαρμογή επιδιώκεται ένας ελαφρύς και ομοιόμορφος ψεκασμός, χωρίς υπερβολική διαβροχή των μελισσών, του γόνου και των κερηθρών. Η εφαρμογή δεν γίνεται μέσω της τροφής.
Οι παραπάνω διαπιστώσεις βασίζονται στην πρακτική εμπειρία μας και δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη πρόληψης ή θεραπείας συγκεκριμένης ασθένειας. Οι ΕΜ® χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση, την τακτική παρακολούθηση του μελισσιού ή τα προβλεπόμενα κτηνιατρικά και υγειονομικά μέτρα.
Διαβάστε πως βοηθάει το PROBIOTIC FOR BEES® και τα ΕΜ Χ® Κεραμικά.
Τα μελίσσια έπειτα από δύο τρύγους πέρυσι στο θυμάρι ξεχειμώνιασαν σε μέρος με υψηλή υγρασία (με έντονη προσβολή από το Nosema ceranae στο ιστορικό της περιοχής), παρόλαυτα οι απώλειες ήταν γύρω στο 10% και οι περισσότερες αφορούσανε αδύνατα μελίσσια στα 3-4 πλαίσια. Είχα νωρίς φέτος ενδείξεις προσβολής από το Nosema ceranae σε ένα δυνατό δεκάρι μελίσσι που βρισκόταν σε σκιά μεγάλο μέρος της μέρας και σε τρία των 5-6 πλαισίων, τα οποία διέλυσα και αξιοποίησα τις βασίλισσες τους.
Σηψηγονίες δεν εμφανίστηκαν καθόλου έως τώρα στο μελισσοκομείο, ενώ είχα πέρυσι ένα περιστατικό ασκοσφαίρωσης σε μελίσσι από αφεσμό. Αντιβιοτικά δεν έχω χρησιμοποιήσει ποτέ στις μέλισσες, παρά τις παραινέσεις μελισσοκόμων για “προληπτική” χρήση τους τον Μάρτιο για το Nosema ceranae και τον Σεπτέμβρη για την Αμερικανική σηψηγονία.
Το χρονικό διάστημα που έχω τις μέλισσες είναι βραχύ και ο αριθμός των σμηνών (περίπου 60) μικρός για στατιστική επεξεργασία και σίγουρα αποτελέσματα.
Να ξεκαθαρίσω στο σημείο αυτό πως δεν έχω κάποιο οικονομικό όφελος από την παρούσα δημοσίευση και δεν θα την πραγματοποιούσα αν δεν υπήρχε το έντονο ενδιαφέρον συναδέλφων μελισσοκόμων για το πώς να χρησιμοποιήσουν ένα βιολογικό σκεύασμα όπως οι ΕΜ® ενάντια στις ασθένειες των μελισσών. Το κόστος παρασκευής και αγοράς του ΕΜα είναι σχετικά μικρό αφού τα υλικά για να φτιάξεις 30 λίτρα ΕΜα στοιχίζουν περίπου 35 ευρώ και για κάποιους μελισσοκόμους αυτή η ποσότητα μπορεί να φτάσει για όλη τη μελισσοκομική χρονιά. Ο εξοπλισμός για τη ζύμωση είναι μία αντίσταση ενυδρείου, ένα πλαστικό δοχείο κατάλληλο για τρόφιμα και ένα πεχαμετρικό χαρτί για τον τελικό έλεγχο της ζύμωσης.
Μπορούμε πριν την ζύμωση να προσθέσουμε λίγα κλωνάρια από αρωματικά βότανα, πχ φασκομηλιά, ρίγανη, θυμάρι, ακόμα πιπερόνι ή και σκόρδο, για να κάνουμε το διάλυμα ΕΜα πιο αποτελεσματικό ενάντια στη Νοζεμίαση, ενώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αποτελεσματικά το παρασκεύασμα μας, αντί για εσάνς στις συνενώσεις και στις προσθήκες νέων βασιλισσών στα σμήνη.
Λευτέρης Παναγιωτάκης
Χημικός – Μελισσοκόμος
